یک مطالعه جدید نشان میدهد که سلامت متابولیک ضعیف، از جمله فشار خون بالا، کلسترول بالا و اضافه وزن، ممکن است پیری مغز را تسریع کرده و عملکرد شناختی را حتی در بزرگسالان جوان مختل کند. این یافتهها بر اساس تحلیل بیش از ۳۰۰۰ اسکن مغزی به دست آمده است.
دو مسیر مجزا برای سلامت مغز
محققان دریافتند که سلامت مغز توسط دو مسیر بیولوژیکی مجزا شکل میگیرد: یکی مرتبط با پیری و دیگری مرتبط با سلامت متابولیک. این دو مسیر به طور مستقل عمل میکنند، به این معنی که یک فرد جوان با سلامت متابولیک ضعیف ممکن است تغییرات مغزی مشابه با افراد مسن را نشان دهد.
تأثیر متفاوت بر ساختار و جریان خون
پیری طبیعی با تغییرات ساختاری در بافت مغز، از جمله نازکشدن قشر مغز و کاهش کارایی عروق، همراه است که گردش خون را کند میکند. در مقابل، اختلال متابولیک عمدتاً جریان خون مغزی را تحت تأثیر قرار میدهد. این تغییرات با کاهش عملکرد شناختی روزمره، به ویژه در وظایفی که نیاز به انعطافپذیری ذهنی دارند، مرتبط بودند. این رابطه در زنان بارزتر بود.
تحلیل دادههای دو گروه بزرگ
برای درک بهتر ارتباط بین سلامت بدن و عملکرد مغز، تیم تحقیقاتی دادههای دو گروه را تحلیل کرد: گروه اول شامل ۵۹۷ شرکتکننده ۳۶ تا ۱۰۰ ساله از پروژه Human Connectome–Aging و گروه دوم شامل بیش از ۳۰۰۰ فرد ۵۱ تا ۸۳ ساله از بانک زیستی بریتانیا (UK Biobank) بود. از روشهای آماری پیشرفته برای شناسایی ارتباط بین شاخصهای سلامت عمومی و ویژگیهای مغزی استفاده شد.
اهمیت قابل اصلاح بودن سلامت متابولیک
محققان تأکید کردند که اهمیت این یافتهها در قابل اصلاح بودن سلامت متابولیک است. برخلاف پیری که نمیتوان آن را متوقف کرد، عواملی مانند وزن بدن، فشار خون و سطح کلسترول قابل بهبود هستند. این بهبود میتواند به حفظ عملکرد مغز و کاهش خطر زوال شناختی کمک کند. این مطالعه همچنین پیشنهاد میکند که تحقیقات آینده ممکن است ارتباطات عمیقتری بین بدن و مغز فراتر از عوامل متابولیک کشف کند.
به گفته پژوهشگران: «سلامت متابولیک نه تنها برای سلامت قلب و عروق ضروری است، بلکه نقش حیاتی در حفظ سلامت مغز و عملکرد شناختی ایفا میکند.»
