ایران و پاکستان در تازهترین دور از مذاکرات اقتصادی خود، بر سر تسریع در تکمیل پروژه راهآهن تفتان (کویته-تفتان) به توافق رسیدند. این پروژه که قرار است تا سال ۲۰۲۶ به بهرهبرداری برسد، میتواند حجم تجارت دوجانبه را از حدود ۲ میلیارد دلار کنونی به ۱۰ میلیارد دلار افزایش دهد. به گفته مقامات دو کشور، این خط ریلی نه تنها مبادلات تجاری را تسهیل میکند، بلکه دسترسی پاکستان به بازارهای آسیای میانه و افغانستان را از طریق بندر چابهار ایران فراهم میسازد.
جزئیات توافق راهآهن تفتان
بر اساس توافق انجام شده، دو طرف بر تکمیل بخش باقیمانده راهآهن تفتان که از شهر کویته پاکستان به مرز تفتان در ایران متصل میشود، تمرکز خواهند کرد. این مسیر ریلی ۵۸۰ کیلومتری در خاک پاکستان نیازمند بازسازی و نوسازی است. ایران نیز متعهد شده است زیرساختهای لازم در طرف مرزی خود را فراهم کند. وزیر راه و شهرسازی ایران اعلام کرد: «این پروژه بخشی از کریدور شمال-جنوب است که کشورهای آسیای میانه را به آبهای آزاد متصل میکند.»
افزایش تجارت دوجانبه به ۱۰ میلیارد دلار
مقامات دو کشور در نشست اخیر کمیسیون مشترک اقتصادی در اسلامآباد، هدفگذاری تجارت ۱۰ میلیارد دلاری را برای پنج سال آینده تعیین کردند. بر اساس آمار گمرک ایران، حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۳ حدود ۱.۸ میلیارد دلار بوده است. با بهرهبرداری از راهآهن تفتان، پیشبینی میشود این رقم به سرعت افزایش یابد. «سید ابراهیم رئیسی»، رئیسجمهور ایران، در این باره گفت: «توسعه روابط با پاکستان یک اولویت راهبردی برای ایران است و راهآهن تفتان میتواند تحولی بزرگ در اقتصاد منطقه ایجاد کند.»
اهمیت راهآهن تفتان برای منطقه
این خط ریلی نه تنها برای دو کشور، بلکه برای کل منطقه اهمیت دارد. پاکستان از این طریق میتواند به بندر چابهار ایران دسترسی پیدا کند و از آن برای صادرات به آسیای میانه، افغانستان و حتی روسیه استفاده کند. همچنین ایران نیز میتواند از مسیر پاکستان به بازارهای جنوب آسیا و اقیانوس هند متصل شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند این پروژه رقابت با بندر گوادر پاکستان را تشدید خواهد کرد، اما میتواند به تکمیل کریدورهای منطقهای کمک کند.
چالشهای پیش رو
با وجود توافقات صورت گرفته، چالشهایی نیز بر سر راه این پروژه وجود دارد. تأمین مالی بخش پاکستانی راهآهن که حدود ۸۰ میلیون دلار برآورد میشود، یکی از موانع اصلی است. همچنین مسائل امنیتی در منطقه بلوچستان پاکستان و تحریمهای بینالمللی علیه ایران میتواند روند اجرا را کند کند. با این حال، دو طرف ابراز امیدواری کردهاند که با همکاری مشترک، این پروژه تا سال ۲۰۲۶ به بهرهبرداری برسد.
گامهای بعدی
بر اساس برنامهریزی انجام شده، گروههای فنی از دو کشور در ماههای آینده از مسیر راهآهن بازدید خواهند کرد و نقشه راه نهایی را تدوین میکنند. همچنین قرار است موافقتنامه تجارت آزاد بین ایران و پاکستان نیز به زودی نهایی شود که میتواند موانع تعرفهای را کاهش دهد. وزیر امور خارجه پاکستان نیز تأکید کرد: «ما مصمم به اجرای این پروژه هستیم و از هیچ تلاشی فروگذار نخواهیم کرد.»
