امضای تفاهمنامه سهجانبه ریلی میان ایران، روسیه و آذربایجان
نمایندگان راهآهن جمهوری اسلامی ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان روز سهشنبه یک تفاهمنامه همکاری برای افزایش ترانزیت بار از طریق مسیر ریلی کریدور شمال-جنوب امضا کردند. این تفاهمنامه در حاشیه بیست و یکمین نمایشگاه بینالمللی حملونقل ریلی در مسکو به امضا رسید.
جزئیات تفاهمنامه و اهداف آن
بر اساس این توافق، طرفین متعهد شدند که همکاریهای فنی و عملیاتی را برای افزایش حجم ترانزیت بار از مسیر ریلی جمهوری آذربایجان و روسیه به ایران و بالعکس گسترش دهند. این تفاهمنامه شامل اقداماتی برای هماهنگی تعرفهها، سادهسازی تشریفات گمرکی و بهبود زیرساختهای ریلی در مسیرهای تعیینشده است.
مدیرعامل راهآهن جمهوری اسلامی ایران در این مراسم گفت: «امضای این تفاهمنامه گامی مهم در جهت فعالسازی کامل کریدور شمال-جنوب و افزایش ترانزیت کالا بین سه کشور است. ما انتظار داریم حجم بار ترانزیتی از این مسیر در سال آینده ۳۰ درصد افزایش یابد.»
اهمیت کریدور شمال-جنوب
کریدور حملونقل شمال-جنوب (INSTC) یک مسیر ترانزیتی چندوجهی به طول ۷۲۰۰ کیلومتر است که هند، ایران، جمهوری آذربایجان، روسیه و شمال اروپا را از طریق ترکیبی از حملونقل دریایی، ریلی و جادهای به هم متصل میکند. این کریدور میتواند زمان حملونقل کالا بین بمبئی و سنپترزبورگ را از ۴۰ روز به حدود ۱۴ روز کاهش دهد.
به گفته کارشناسان، توسعه بخش ریلی این کریدور نقش کلیدی در افزایش رقابتپذیری آن دارد. جمهوری آذربایجان نیز به عنوان یک گره مهم در این مسیر، پروژههای زیرساختی برای افزایش ظرفیت خطوط ریلی خود را در دست اجرا دارد.
تأثیر بر تجارت منطقهای
این تفاهمنامه میتواند به افزایش مبادلات تجاری بین سه کشور و همچنین کشورهای دیگر در مسیر کریدور شمال-جنوب منجر شود. ایران از طریق این مسیر میتواند به بازارهای روسیه و اروپا دسترسی آسانتری پیدا کند و روسیه نیز از مسیر ایران به آبهای آزاد خلیج فارس و اقیانوس هند متصل میشود.
بر اساس آمارهای رسمی، حجم ترانزیت ریلی بار بین ایران و روسیه در سال گذشته ۱۵ درصد رشد داشته است. انتظار میرود با اجرای این تفاهمنامه، این رقم در سال جاری به ۲۵ درصد افزایش یابد.
چالشها و چشمانداز
اگرچه امضای این تفاهمنامه گامی مثبت است، اما برای تحقق اهداف بلندمدت، نیاز به سرمایهگذاری در زیرساختها، هماهنگی بیشتر در زمینه قوانین گمرکی و حملونقل، و همچنین حل مسائل مربوط به نرخ تعرفهها وجود دارد. طرفین توافق کردند که کارگروههای فنی مشترکی برای پیگیری اجرای این تفاهمنامه تشکیل دهند.
این تفاهمنامه در حالی امضا میشود که کشورهای منطقه به دنبال تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیتی خود هستند و کریدور شمال-جنوب به عنوان یک جایگزین برای مسیرهای سنتی مانند کانال سوئز مطرح است.
