سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز چهارشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) از کشورهای مستقل جهان خواست تا اقدامات آمریکا در نقض قوانین بینالمللی را محکوم کنند. وی با اشاره به سابقه طولانی واشنگتن در بیتوجهی به قوانین و مقررات بینالمللی، این رفتار را تهدیدی برای نظم جهانی توصیف کرد.
جزئیات پیام عراقچی
عراقچی در این پیام نوشت: «آمریکا سابقه طولانی در نقض قوانین بینالمللی دارد و این روند همچنان ادامه دارد. کشورهای مستقل باید در برابر این قانونشکنی بایستند و آن را محکوم کنند.» وی بدون اشاره به مصداق خاصی، بر ضرورت واکنش جمعی جامعه بینالمللی تأکید کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که روابط ایران و آمریکا در ماههای اخیر با تنشهای جدیدی همراه بوده است. از جمله این تنشها میتوان به خروج یکجانبه آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و اعمال تحریمهای گسترده علیه ایران اشاره کرد.
واکنشهای بینالمللی
هنوز واکنش رسمی از سوی کشورهای مستقل به درخواست عراقچی اعلام نشده است. اما برخی تحلیلگران معتقدند که این پیام میتواند زمینهساز هماهنگی بیشتر میان کشورهای مخالف سیاستهای آمریکا باشد.
وزیر امور خارجه ایران پیش از این نیز در نشستهای بینالمللی بارها به رفتارهای یکجانبهگرایانه آمریکا انتقاد کرده بود. وی در آخرین سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز بر لزوم احترام به حاکمیت کشورها و قوانین بینالمللی تأکید کرد.
سابقه نقض قوانین توسط آمریکا
آمریکا در دهههای اخیر در موارد متعددی به نقض قوانین بینالمللی متهم شده است. از جمله این موارد میتوان به حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ بدون مجوز شورای امنیت، استفاده از پهپادهای مسلح در کشورهای دیگر بدون رضایت آنها، و خروج از معاهدات بینالمللی مانند پیمان آب و هوایی پاریس اشاره کرد.
بر اساس آمارهای منتشر شده، آمریکا بیش از هر کشور دیگری در سازمان ملل متحد از حق وتو استفاده کرده است. این کشور از سال ۱۹۴۶ تاکنون بیش از ۸۰ بار از حق وتوی خود در شورای امنیت استفاده کرده که بخش عمده آن برای محافظت از منافع خود و متحدانش بوده است.
کارشناسان حقوق بینالملل معتقدند که این رفتارها باعث تضعیف اعتبار قوانین بینالمللی و نهادهای چندجانبه شده است. به گفته آنان، اگر کشورهای قدرتمند مانند آمریکا به راحتی قوانین را نقض کنند، سایر کشورها نیز انگیزهای برای پایبندی به آنها نخواهند داشت.
اهمیت محکومیت توسط کشورهای مستقل
عراقچی در پیام خود بر نقش کشورهای مستقل در حفظ نظم بینالمللی تأکید کرد. وی معتقد است که اگر این کشورها سکوت کنند، نقض قوانین توسط قدرتهای بزرگ به یک عرف تبدیل خواهد شد.
به گفته تحلیلگران، کشورهای مستقل میتوانند با ائتلاف و هماهنگی، فشار دیپلماتیک بر آمریکا وارد کنند. این فشار میتواند از طریق قطعنامههای شورای امنیت، رأیگیری در مجمع عمومی سازمان ملل، یا تحریمهای متقابل اعمال شود.
در پایان، عراقچی از همه کشورهایی که به حاکمیت قانون اعتقاد دارند، خواست تا به این محکومیت بپیوندند. وی تأکید کرد که آینده نظم جهانی به ایستادگی در برابر قانونشکنی قدرتهای بزرگ بستگی دارد.
